كرمانشاهان - شهر كرمانشاهان حاكم‌نشين ولايت با 40000 نفر جمعيت داراى وضع مركزى ممتاز و از اين لحاظ حائز اهميت است . آنجا مسافتى تقريبا متساوى از 250 تا 300 ميل با تهران و تبريز و اصفهان و بغداد فاصله دارد و بر جاده‌اى كه به هريك از اين نقاط منتهى مىشود تسلط و به اين مناسبت اهميت سرشار نظامى دارد و چون بر شاهراه زائرين كربلا واقع گرديده است مىگويند هر سال بالغ بر 00000 ؟ ؟ ؟ نفر از اين‌جا رفت‌وآمد مىكنند . اين شهر بوسيلهء بهرام چهارم برادرزادهء شاپور سوم كه لقب كرمان‌شاه داشته و بر كرمان فرمانروائى كرده بود ساخته شده ، ولى به حدى كه سزاوار بوده نقش عمده‌اى در تاريخ ايفاء ننمود ، و زير نفوذ شهر معتبر همجوار يعنى همدان ( اكباتان ) واقع شده بوده است . نادر شاه برج و باروى آن را مستحكم كرد ، اما ديوارها كه در همين قرن مرمت يافت باز در وضع ويرانى است و خندق شهر با زباله پر شده است . در ابتداى قرن حاضر فتحعلى شاه حكومت اين ولايت را به ارشد فرزندان خود محمد على ميرزا كه نسبت به عباس ميرزا حسادت مىورزيد داد و اين موضوع مقدارى از صفحات سفرنامه‌هاى معاصر را پر كرده است . وى و پسرش امامقلى ميرزا كه جانشين پدر شد ، شهر را تجديد بنا و زيبا كردند و بازارها و عمارتها و باغ‌ها ساختند و اين كارها را بيشتر من باب خرسندى خاطر خويش انجام دادند نه اينكه در فكر استفادهء خلق بودند . مقام حكومت آنجا مختص يكى از منسوبان نزديك پادشاه است و روزگارى جزو قلمرو وسيع حكومت ظل السلطان بود . بر نقطهء بلندى در وسط شهر زرادخانه است كه عماد الدوله دومين حاكم دربارى مذكور ساخت و در آنجا تا اين اواخر چند توپ و 500 تفنگ ورندل ، و پادگانى در حدود پانصد نفر بودند . در حومهء شهر بخصوص در سمت جنوب ، باغ و بوستانهاى فراوانى هست و انواع ميوه در آنجا بدست مىآيد . تجارت كرمانشاه را خواه داخلى يا ترانزيت كه قابل‌ملاحظه